Σχολείο και Οικογένεια: Συνοδοιπόροι ή Αντίπαλοι;
(10+1 Αλήθειες που πρέπει να κοιτάξουμε κατάματα)
Οι προβληματισμοί μου επικεντρώνονται σε ένα θέμα που αναδεικνύεται έντονα το τελευταίο διάστημα: τη σχέση μεταξύ μαθητών, γονέων και εκπαιδευτικών. Σκέφτηκα πολύ πώς να αποτυπώσω αυτές τις σκέψεις ώστε να μην αδικήσω κανέναν. Η αλήθεια είναι, όμως, ότι αν θέλουμε να κατανοήσουμε την ευθύνη που αναλογεί στον καθένα μας, οφείλουμε να δούμε τα πράγματα καθαρά και χωρίς προκαταλήψεις.
Όπως κάθε οργανωμένος χώρος, έτσι και το σχολείο έχει πλαίσιο, όρια, κανόνες και δομή. Οφείλουμε να τα σεβόμαστε και να προσαρμοζόμαστε σε αυτά, ώστε ο χρόνος των παιδιών εκεί να είναι δημιουργικός, παραγωγικός και όμορφος.
Τα τελευταία χρόνια, το σχολείο βρίσκεται συχνά στο στόχαστρο της κριτικής. Ακούγονται καθημερινά φράσεις όπως: «το παιδί βαριέται», «το σύστημα είναι ξεπερασμένο», «ο δάσκαλος δεν καταλαβαίνει». Κάποιες φορές η κριτική είναι δίκαιη – καμία ανθρώπινη δομή δεν είναι τέλεια. Υπάρχουν όμως και αλήθειες που σπάνια λέγονται δημόσια. Δάσκαλοι και γονείς δεν είμαστε εχθροί· είμαστε συνεργάτες και συνοδοιπόροι στο ίδιο ταξίδι. Ας δώσουμε, λοιπόν, τα χέρια.
Στην Παιδαγωγική μαθαίνουμε ότι ο εκπαιδευτικός φέρει τεράστια ευθύνη. Αν το παιδί δεν δείχνει σεβασμό, θεωρείται ότι ο δάσκαλος δεν τον κέρδισε. Αν διαλύεται το μάθημα, ότι δεν βρέθηκε η σωστή παιδαγωγική μέθοδος. Και ξαφνικά, συνήθως μετά από κάποιο δυσάρεστο ή ακραίο περιστατικό, θυμόμαστε όλοι ότι υπάρχει και ένας άλλος καθοριστικός παράγοντας: η ανατροφή.
Το σχολείο μορφώνει και παρέχει γνώση, αλλά ο βασικός σεβασμός ξεκινά από το σπίτι. Ακόμη και από το δημοτικό, τα παιδιά πρέπει να διδάσκονται ότι οι πράξεις τους έχουν συνέπειες. Όταν οι γονείς υιοθετούν μια μόνιμα επιθετική ή απαξιωτική στάση απέναντι στους εκπαιδευτικούς, δεν συνειδητοποιούν το αρνητικό παράδειγμα που δίνουν στα παιδιά τους – μια στάση που αργότερα θα λειτουργήσει ως μπούμερανγκ για τους ίδιους.
Η παιδεία ξεκινά από την οικογένεια και καθρεφτίζεται, μεταξύ άλλων, στον τρόπο που οι γονείς αντιμετωπίζουν τους δασκάλους των παιδιών τους. Μόνο όταν καταλάβουμε όλοι πόσο κρίσιμη είναι η ειλικρινής συνεργασία και ο αμοιβαίος σεβασμός, θα αλλάξουν τα πράγματα προς το καλύτερο για τα ίδια τα παιδιά.
10 + 1 Αλήθειες που Αξίζει να Διαβάσουν οι Γονείς
- Το παιδί δεν θα σεβαστεί το σχολείο, αν πρώτα δεν το σεβαστεί το σπίτι
Τα παιδιά παρατηρούν και απορροφούν συμπεριφορές πολύ περισσότερο από όσο ακούν συμβουλές. Όταν στο σπίτι το σχολείο παρουσιάζεται ως κάτι άχρηστο, άδικο ή εχθρικό, το παιδί μαθαίνει να το αντιμετωπίζει με την ίδια ακριβώς δυσπιστία. Ο σεβασμός προς την εκπαιδευτική διαδικασία ξεκινά από το τραπέζι του σπιτιού.
- Το σχολείο δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ανατροφή
Το σχολείο διδάσκει γράμματα και επιστήμη· η οικογένεια διδάσκει στάση ζωής. Η ευγένεια, ο σεβασμός, η ικανότητα να ακούς τον συνομιλητή σου και η αποδοχή των κοινών κανόνων δεν γεννιούνται μέσα στην τάξη. Χτίζονται πολύ νωρίτερα, και το σχολείο είναι το πεδίο όπου το παιδί καλείται να τα εφαρμόσει και να τα εξασκήσει.
- Το παιδί που δεν μαθαίνει να διαχειρίζεται τη ματαιοπονία ή την άρνηση, θα δυσκολευτεί παντού
Το σχολείο είναι συχνά το πρώτο δομημένο περιβάλλον όπου ένα παιδί θα συναντήσει αντικειμενικά όρια, μικρές αποτυχίες και την ανάγκη για αναμονή. Αν έχει μάθει ότι τα πάντα πρέπει να γίνονται αμέσως και όπως εκείνο επιθυμεί, η σχολική πραγματικότητα θα του φαίνεται μόνιμα άδικη.
- Η τυφλή υπεράσπιση του παιδιού σε κάθε περίπτωση, δεν το βοηθά να εξελιχθεί
Η ανάγκη για προστασία είναι αρχέγονη για κάθε γονέα. Όμως, όταν η υπεράσπιση μετατρέπεται σε μια μόνιμη, άκριτη στάση «δικηγόρου», το παιδί εισπράττει ένα επικίνδυνο μήνυμα: ότι δεν χρειάζεται ποτέ και για τίποτα να αναλάβει την ευθύνη των πράξεών του.
- Ο δάσκαλος δεν είναι ο αντίπαλος
Η συντριπτική πλειονότητα των εκπαιδευτικών δεν μπήκε στις σχολικές αίθουσες για να έρθει σε σύγκρουση με τους μαθητές ή τους γονείς. Επέλεξαν αυτό το λειτούργημα επειδή πίστεψαν ότι μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά να αναπτυχθούν, να ανακαλύψουν τις δυνατότητές τους και να μεγαλώσουν σωστά.
- Το σχολείο δεν είναι χώρος αποκλειστικής διασκέδασης
Η μάθηση περιλαμβάνει στιγμές ενθουσιασμού, αλλά απαιτεί και στιγμές σοβαρής προσπάθειας, πειθαρχίας και πνευματικού μόχθου. Η συγκέντρωση, η επιμονή και η υπομονή δεν είναι πάντα «παιχνίδι», αλλά είναι πολύτιμες δεξιότητες που καλλιεργούνται μέσα από αυτή τη δημιουργική δυσκολία.
- Η σχολική «βαρεμάρα» δεν είναι πάντα ευθύνη του μαθήματος
Συχνά, η βαρεμάρα δεν πηγάζει από το αντικείμενο, αλλά από τη δυσκολία του παιδιού να παραμείνει προσηλωμένο σε μια δραστηριότητα που απαιτεί κόπο και δεν προσφέρει άμεση επιβράβευση (όπως π.χ. οι οθόνες). Η επιμονή δεν είναι έμφυτη· κατακτάται και μαθαίνεται μέρα με τη μέρα.
- Η δικαιολογία «έτσι είναι το παιδί μου» δεν αποτελεί απάντηση
Τα παιδιά δεν είναι στατικές, τελειωμένες προσωπικότητες· βρίσκονται υπό διαμόρφωση. Πλάθονται μέσα από τις εμπειρίες, τα όρια και την καθοδήγηση. Στόχος μας –γονέων και εκπαιδευτικών– είναι να αναγνωρίζουμε και να προσπαθούμε να διορθώνουμε τις μη επιθυμητές συμπεριφορές, αντί να τις νομιμοποιούμε.
- Το σχολείο είναι μια μικρογραφία της κοινωνίας
Μέσα σε μια σχολική τάξη συνυπάρχουν πολλά παιδιά, το καθένα με διαφορετικές ανάγκες, βιώματα και χαρακτήρα. Για να λειτουργήσει αρμονικά αυτή η κοινότητα, οι κανόνες είναι απαραίτητοι. Οι κανόνες δεν περιορίζουν την ελευθερία του ατόμου· αντίθετα, την προστατεύουν από την αυθαιρεσία του διπλανού.
- Ο σεβασμός είναι αδιαπραγμάτευτος
Ο σεβασμός προς τον συνάνθρωπο, προς τον σχολικό χώρο και προς την ίδια τη διαδικασία της μάθησης δεν μπορεί να εξαρτάται από τη διάθεση της στιγμής. Είναι το απόλυτο θεμέλιο του πολιτισμού και της παιδείας μας.
- Η παγίδα της βαθμοθηρίας
Το κυνήγι του «άριστα» για χάρη του βαθμού και μόνο, δεν προσφέρει τίποτα ουσιαστικό παρά μόνο τρέφει τη ματαιοδοξία των ενηλίκων. Αργά ή γρήγορα, η πραγματική αξία, οι γνώσεις και οι ελλείψεις θα φανούν στην αληθινή ζωή, και τότε η απογοήτευση και η απότομη προσγείωση θα είναι εξαιρετικά οδυνηρές για τα ίδια τα παιδιά.
Αντί Επιλόγου
Το σχολείο μπορεί και οφείλει να διδάξει πολλά πράγματα. Δεν μπορεί όμως σε καμία περίπτωση να διδάξει αυτό που λείπει παντελώς από το σπίτι.
Η παιδεία των παιδιών μας δεν είναι αποκλειστική υπόθεση των τειχών ενός σχολικού κτιρίου. Είναι υπόθεση, ευθύνη και καθρέφτης ολόκληρης της κοινωνίας μας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου